Karate

[ilhan_]

KARATE - Do Sporu

 

Karate-Do kelime anlamı olarak boş el yolu demektir.Karate kişinin kendini savunması

fikri ile başlamış ve gelişerek sistemli hale gelmiştir. Karate İnsan bedenini fiziksel ve zihinsel

olarak eğitmeyi amaçlayan silahsız bir savaş sanatıdır. Tarihsel oluşumu insanlık tarihi ile başlamaktadır.

Geçmişten günümüze bir çok isim değişikliğine uğrayarak karate-do ismiyle felsefik bir anlam kazanmıştır.

 

Karate sporu yumruk, açık elle vuruşlar, tekme, blok, süpürme ve atış tekniklerinden oluşur.

 

Temel olarak üç sınıfta incelenebilir:

 

1.Kihon (temel teknikler)

 

2.Kata (hayali dövüş)

 

3.Kumite (kurallı dövüş)

 

--Kihon karate-do’nun temelini oluşturmaktadır.Özünde hareketler tekrar metoduyla

şartlı refleks haline getirilene dek çalışma esasına dayanır.Tekniklerin gücü,koordinesi,

estetiği ve sürati bu yolla geliştirilir.

 

--Kata basit anlamı ile hayali dövüşü simgeler. Karate felsefesinin özünde rakiple mücadele

olmadığından hareketler bu yolla geliştirilir. Birçok temel tekniğin birleşmesinden oluşarak

belirli bir mantık çizgisine dayanan, her yönden gelen saldırılara karşı savunmayı amaçlayan

koreografik hareketler bütünüdür.Kata gösterisinde sürat, ritm, esneklik, kuvvet, artistik sunum

ve estetik en çok göze çarpan özelliklerdendir.

 

--Kumite kurallı dövüş olarak adlandırılır. Karşılıklı iki sporcunun belirli kurallar dahilinde

birbirlerine üstünlük sağlaması esasına dayanır. Kumitedeki temel kural yapılan tüm hareketlerin

rakibi yaralamamak amacı ile kontrollü olarak uygulanmasıdır. Tekniklerin sürat, esneklik, kuvvet,

reaksiyon sürati, koordinasyon, dayanıklılık ve patlayıcı kuvvet gibi motor özelliklerle desteklenmesi

gereklidir.

 

 

‘‘...Karate her yaşta yapılabilecek bir antrenman biçimine sahiptir.

Özellikle çocuk gelişimine büyük ölçüde faydalar sağlamaktadır.

Sağlıklı ve güçlü çocuklar geleceğimizin teminatıdır.’’

 

Çocuk ve Karate Eğitimi

 

Erken yaştaki sporun temel amacı fiziksel, zihinsel ve sosyal olarak çocukların gelişimlerinin

sağlanmasıdır. Spor, çocuklar için sadece sağlık ve fiziksel gelişim için değil, aynı zamanda

kişilik ve psikolojik gelişimleri açısından da önemlidir.Spor yapan çocuklar kişi-sel deneyimlerini,

yaratıcılıklarını geliştirir ve sorumluluk duygusu kazanırlar aynı zamanda yardımlaşma ve işbirliği

yapma, arkadaşlarına saygı ve oyun kurallarına uyma becerisi gösterme gibi sosyal davranışları da

kazanarak olumlu bir benlik gelişimi sağlarlar.

 

Karate biyo-motor özelliklerini üst düzey geliştiren spor branşlarından biridir.Geniş hareket yelpazesi

ve disiplin anlayışı çocuğun bu dönemdeki fiziksel ve psikolojik gelişimine önemli katkılarda bulunur.

Karate, kuvvet, dayanıklılık, sinir-kas koordinasyonu, sürat ve esneklik gibi motor özelliklerin ahenk

içeri-sinde gelişmesini sağlar.Alınan esneklik eğitimi bire-yin geri kalan yaşamında esnekliğin düşük

olması sebebiyle oluşabilecek yaralanmalardan korur.

 

Karate; aynı anda birkaç yöne dikkat edebilme veya bir noktaya konsantre olabilme gibi zihinsel

becerilerin gelişmesini mümkün kılar. Karmaşık hareket-lerin algılanması ve beceri haline getirilmesi

çocukların problem çözme ve hareketin mantığına ulaşabilme yeteneğinin gelişmesine yardımcı olur.

 

Karate sporundaki disiplinli eğitim süreci ve dojo (Sanskritçe “Aydınlanma Yeri”) içerisindeki kurallar ki

bu kurallar aynı zamanda toplumdaki sosyal kural-ları da kapsamaktadır Uzakdoğu sporlarının itinalı ve

özverili eğitim sürecinin bir parçasını oluşturmaktadır.

Disiplin başarının temel unsuru olarak ele alındığında karate sporu, bu disiplin anlayışıyla bireyin yaşamındaki

spor dışı faaliyetlerde de başarıyı yakalama oranını artıran önemli bir ortam hazırlamaktadır.

 

Kaynak: Dr. Aytekin Soykan ( Derleyen: İlhan_ )

 

 

Karate-Do Terimleri (Japonca ları kullanılır)

DAN: Siyah kuşak derecesi.

DOJO: Dövüş sanatlarının çalışıldığı özel yerlere verilen isimdir.

GI (gee): Karate giysisi. Shotokan Karatede beyaz bir giysi kullanılır.

HIKI-TE: Teknikleri uygularken yapılan kalça hareketi.

ATE: “Boş el".

KARATEKA: Karate calışan kişi.

KATA: Özel bir ritim ve zamanlama ile uygulanan kurgulanmış teknikler dizisi.

KI: Zihin. Ruh. Enerji.

KIAI: Keskin, güçlü bir teknik uygulanırken kısa, yüksek sesle bağırma.

Ciğerlerden havanın boşalmasına yardımcı olur ve bedenin üst kısmını rahatlatarak

tekniğin daha etkili olmasını sağlar.Ayrıca zihinsel enerjiye yoğunlaşmaya ve ruhu

sergilemeye yardım eder.

KIHON: Temel teknikler.

KIME: Gücü odaklama.

KOHAI: Birine göre alt seviyedeki öğrenci.

KYU: 8den 1e dereceler – renkli kuşaklar. Siyah kuşaktan alttaki dereceler.

OBI: Karate kuşağı.

OSU (Oss): Saygı, istek ve hazır olmayı ifade eder.

SEIZA: Dersin başında ve sonundaki ve ders esnasında oturulurken kullanılan oturma şekli.

SENSEI: Bir dojodaki baş antrenör ve diğer yüksek seviyeli üyeler için kullanılan ünvan.

SEMPAI: Kıdemli öğrenci.

SHIHAN: Hocaların hocası anlamında kullanılan bir ünvan. Dünyada çok az insan bu ünvanı hak etmiştir.

SHOMEN: Dojonun ön duvarı. Genelde Gichin Funakoshi’nin resminin ve bayrakların asılı olduğu duvar.

REI: Selamlama.Saygı, güven ve takdir göstergesidir.Ayakta ya da dizlerin üstünde otururken dersin başında

ve sonunda yapılabilir.

Shomen-ni-Rei: Dojoyu selamlama.

Sensei-ni-Rei: Eğitmeni selamlama

Otagai-ni-Rei: Karşılıklı selamlama.

 

Çeşitli komutlar:

YAME: Başlangıç konumuna dön (genelde hachiji-dachi)

HAJIME: Başla

KAMAE: Hazırlan

MOKUSO: Gözlerini kapa ve meditasyon durumuna geç

MATTE: Bekle

MAWATE: Dön

YOI: Hazır (zihinsel ve fiziksel olarak)

YAME: Dur

 

Rakibin bedenindeki hedef bölgeler:

Jodan: Üst seviye; yüz, boyun, kafa bölgelerini içerir

Chudan: Orta seviye; göğüs, göğsün yanı ve sırt bölgelerini içerir

Gedan: Alt seviye

HIDARI: Sol

MIGI: Sağ

GYAKU: Geri

AKA: Kırmızı

SHIRO: Beyaz

YOKO: Yan

MAE: Ön

ZENSHIN: Öne doğru

USHIRO: Sırt tarafı

KEKOMI: İtme

KEAGE: şip şak

Vücut kısımları:

EMPI: Dirsek

HIZA: Diz

KAISHO: Açık el

KENTSUI: Çekiç yumruk (TETTSUI olarak da bilinir)

SOKUTO: Ayağın kenarı

URAKEN: Yumruk sırtı

SHUTO: Elin serçe parmak boyunca olan yan kısmı

HAITO (haee-to): Elin baş parmak boyunca olan yan kısmı

 

Yumruklar:

JODAN TSUKI: Üst seviye yumruk

CHUDAN TSUKI: Orta seviye yumruk

GEDAN TSUKI: Alt seviye yumruk

CHOKU TSUKI: Direk yumruk

GYAKU TSUKI: Geriden yumruk

KAGI ZUKI: Kanca yumruk

HASAMI TSUKI: Makas yumruk

KIZAMI ZUKI: Saplama

MAWASHI ZUKI: Döner yumruk

MOROTE ZUKI: İki elle aynı anda U-yumruk

TATE ZUKI: Dik düzlemde vurulan yumruk

URA ZUKI: Yakın menzilde üstten kesme yumruk

YAMA ZUKI: Dağ yumruk, bir U-yumruk, Japoncadaki dağ karakterine benzer

 

Vuruşlar:

EMPI UCHI: Dirsek vuruşu

HAITO UCHI: Elin sırtıyla vuruş

KENTSUI UCHI / TETTSUI UCHI: Çekiç vuruşu

MAE EMPI: Öne dirsek vuruşu

MAWASHI EMPI UCHI: Dönen dirsek vuruşu

OTOSHI EMPI UCHI: Aşağıya inen dirsek vuruşu

TATE EMPI UCHI: Yukarı kalkan dirsek vuruşu

TATE URAKEN UCHI: Elin sırtıyla dik vuruş

USHIRO EMPI UCHI: Arkaya yönelik dirsek vuruşu

YOKO MAWASHI EMPI UCHI: Yana dirsek vuruşu

NUKITE: Saplama vuruşu

 

Bloklar:

AGE UKE: Yükselen blok

UCHI UKE: İçten dışa blok

SOTO UKE: Dıştan blok

GEDAN BARAI: Alt seviye blok

SHUTO UKE: Kılıç el blok

MOROTE UKE: Takviyeli blok

JUJI UKE: X blok

KAKIWAKE UKE: İç kama el blok

MANJI UKE: Bir kol gedan baraida, diğer kol uchi ukede birleşik blok

 

Tekmeler:

ASHI BARAI: Ayak kaydırma

MAE GERI KEAGE: Öne şip şak tekme

MAE GERI KEKOMI: Öne iterek tekme

MAE ASHI GERI / KIZAMI GERI: Ön ayakla öne tekme

MAWASHI GERI: Dönen tekme

GYAKU MAWASHI GERI:Geri ayakla vurulan dönen tekme

USHIRO MAWASHI GERI: Topukla vurulan dönen tekme

HIZA GERI: Diz vuruşu

MIKAZUKI GERI: Hilal tekme

TOBI GERI (to-bee): Uçan tekme

USHIRO GERI (oo-shee-ro): Geri tekme

YOKO GERI KEAGE: Yana şip şak tekme

YOKO GERI KEKOMI: Yana iterek tekme

YOKO TOBI GERI: Yana uçan tekme

FUMIKOMI: Aşağı itiş tekme

WAZA (Teknikler):

Tsuki / zuki: Yumruk

Uke: Blok

Uchi: Vuruş

Keri / geri: Tekme

 

Duruşlar:

DACHI: Duruş

HACHIJI DACHI: Doğal duruş, ayaklar yaklaşık bir omuz boyu mesafede aralı, parmak uçları karşıyı gösteriyor

HEISOKU DACHI: Ayaklar bitişik, parmak uçları karşıyı gösteriyor

ZENKUTSU DACHI: Ön duruş

KIBA DACHI: Ata biner gibi duruş

KOKUTSU DACHI: Geri duruş

FUDO DACHI / SOCHIN DACHI: Yerinden oynamaz duruş, Ön ve geri duruşların arasında bir duruş

SANCHIN DACHI: Kum saati duruşu

HANGETSU DACHI: Yarım ay duruşu

GANKAKU DACHI: Turna duruşu, tek ayak üstünde bir duruş

KOSA DACHI: Ayakları çaprazlayarak duruş

SHIKO DACHI (shee-ko): Kare duruş, Kiba dachide ayaklar karşıya bakarken shiko dachide yanlara bakar

 

Eşli Çalışmalar:

GOHON KUMITE: Beş adım temel eşli çalışma

SANBON KUMITE: Üç adım temel eşli çalışma

IPPON KUMITE: Tek adım temel eşli çalışma

JIYU IPPON KUMITE: Beş adım serbest eşli çalışma (yarı-serbest eşli çalışma)

JUI KUMITE: Serbest eşli çalışma

 

Stratejiler:

GO NO SEN: Rakibin açık vermesini sağlamak amacıyla atak yapmasına izin verme

INASU: Bedeni atak yönünden çekerek atatktan korunma

SEN NO SEN: Tam rakibin atak yaptığı anda atak yapma

SEN SEN NO SEN: Rakip atak yapmadan atak yapma

TAI SABAKI: Bedeni atak yönünden kaçırmak için kaymak

 

Japonca Sayılar

1

Ichi

 

11

 

Ju-Ichi

 

21

 

Ni-Ju-Ichi

 

2

 

Ni

 

12

 

Ju-Ni

 

22

 

Ni-Ju-Ni

 

3

 

San

 

13

 

Ju-San

 

23

 

Ni-Ju-San

 

4

 

Shi

 

14

 

Ju-Shi

 

24

 

Ni-Ju-Shi

 

5

 

Go

 

15

 

Ju-Go

 

25

 

Ni-Ju-Go

 

6

 

Roku

 

16

 

Ju-Roku

 

26

 

Ni-Ju-Roku

 

7

 

Shichi

 

17

 

Ju-Shichi

 

27

 

Ni-Ju-Shichi

 

8

 

Hachi

 

18

 

Ju-Hachi

 

28

 

Ni-Ju-Hachi

 

9

 

Ku

 

19

 

Ju-Ku

 

29

 

Ni-Ju-Ku

 

10

 

Ju

 

20

 

Ni-Ju

 

30

 

San-Ju